Ögmundur tjáir sig mjög afdráttarlaust um söluna til Magma, og svo sem fátt í máli hans sem kemur á óvart. Hann gagnrýnir eigin ríkisstjórn harkalega fyrir að leyfa þessu að gerast.

Áður en lengra er haldið er líklega rétt að taka fram að ég er ekki andvígur því að eignarhald á auðlindum sé erlent - en þetta er hins vegar engan ásættanleg staða; að orkufyrirtæki fari í þvingaðar sölur vegna lélegs reksturs, og á útsöluverði. Eins og ég lít á málin, þá er ástæða þess við viljum eiga þessar auðlindir sá hagnaður sem þær geta skapað okkur, og ef við getum fengið meira út úr því að selja þær að hluta til er það fyrst og fremst jákvætt - og snýst að mestu leyti um að fá góð verð. Það er ekki tilfellið hér.

Vandinn við málflutning Ögmundar er að þessi sala snýst ekki um það hvaða skoðanir menn hafa á erlendu eignarhaldi á orkulindum eða auðlindum almennt, heldur snýst þetta bara um rekstur. Annars vegar rekstur orkufyrirtækjanna sem slíkan, og hins vegar fjárhagslega stöðu eigendanna. Ef að fyrirtækið stendur ekki undir skuldum, og eigandinn getur ekki komið inn með fjármagn er þetta einfaldlega búið.

Sem leiðir hugann að Landsvirkjun. Það er illa varðveitt leyndarmál að þar eru erfiðir gjalddagar framundan á næstu árum, og að þar getur brugðið til beggja vona. Hún er líklegur kandidat fyrir næsta slag um eignarhald á okkar orkulindum, á eftir þeim sem nú er líklega tapaður. Staða hennar var ekki áhyggjuefni fyrir nokkrum árum, því ríkissjóður var skuldlaus og hefði getað gripið Landsvirkjun í greiðslufalli. Nú er það breytt - ríkissjóður er hættulega skuldsettur, með mikinn hallarekstur, í fjárhagslegri gjörgæslu, og engin þjóð í heiminum vill lána okkur fjárhæðir sem hafa einhverja þýðingu nema við séum í prógrammi hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum.

Með öðrum orðum, að við getum hæglega tapað Landsvirkjun líka. Ef við viljum geta bjargað henni frá erlendum auðhringjum verður að koma stöðu ríkissjóðs í lag.

Það vantar töluvert upp á trúverðugleikann hjá Ögmundi og lagsmönnum hans hjá Vinstri Grænum sem eru helstu andstæðingar allra tillagna um niðurskurð á hjá ríkinu, og sem hefur raunverulega tekist að fá ríkisstjórnina til að draga lappirnar í allri sinni viðleitni til draga úr útgjöldum. Því ef menn vilja að ríkissjóður geti bjargað Landsvirkjun verða menn að koma rekstri hans í lag.

Það gengur einfaldlega ekki upp að tala í stríðsyfirlýsingum gagnvart erlendu eignarhaldi og gagnrýna ríkisstjórnina fyrir að “leyfa þessu að gerast” á sama tíma og maður berst hatrammlega gegn því að ríkissjóður sé í stakk búinn til að gera neitt.

Það er langt síðan ég bryddaði síðast upp á skoðanakönnun. En svona fyrst það sem brennur heitast á Bubba Morthens þessa dagana er að verja útrásarvíkinga en hamast á Sindra Eldon (enda augljóslega mál málanna í dag hvort hann getur spilað á bassa eða ekki) hlýtur maður að spurja sig:

 Loading ...

Ef einhverjum dettur aumkunarverðari Íslendingur í hug má gjarnan koma af stað umræðu í kommentakerfinu, helst undir fullu nafni þó. ;)

Þeir Ingólfur Helgason og Steingrímur Kárason vissu áreiðanlega hverju þeir gátu búist við þegar þeir flugu til landsins til að mæta í yfirheyrslu. Tafarlaust gæsluvarðhald og kjölfarið ákæra, síðan farbann þar til dómur hefur fallið - og það ekkert frekar þeim í hag. En þeir mættu samt.

Ekki það þeir verðskuldi sérstaklega hrós fyrir það - þvert á móti hefði maður haldið að þetta sé nokkuð borðleggjandi ákvörðun. Dæmd refsing fyrnist ekki ef maður er landflótta nægilega lengi - og það hljómar ekki eins og sannfærandi möguleiki fyrir menn af þessu kaliberi að vera landflótta ævilangt.

Útrásarvíkingarnir eru einfaldlega ekki nógu margir né nógu nánir innbyrðis til að mynda samfélag landflótta Íslendinga, eins og til dæmis ólígarkar hafa gert í London (og þeir eru auðvitað heldur ekki í bráðri lífshættu ef þeir snúa heim). Og maður hefði haldið að allir væru þeir með sterk vina- og fjölskyldubönd hér heima.

Þótt þetta sé ekki peningaleg ákvörðun er þetta samt “bisness” - og maður þarf að vera frekar öfugsnúinn í hjartanu til að líta á ævilanga útlegð (40+ ár) sem betri kost en að sitja nokkur ár í hvítflibbafangelsi.

Látum lögleysuna hjá Sigurði Einarssyni liggja milli hluta. Veltum frekar fyrir okkur gildismatinu sem lesa má út úr þessu, að vera tilbúinn að fórna að verulegu leyti öllum félagslegum tengslum hér á Íslandi frá langri ævi, eins og þau skipti minna máli en einhverjir peningar á leynireikningum. Og kannski kemst maður í leiðinni spönn nær því að skilja hvernig þetta allt saman gat gerst.

Páll Ásgeir er tvímælalaust fyrirmyndarbloggari og einn af mínum uppáhalds hér á Eyjunni. Mætti blogga oftar (en það kemur nú kannski úr hörðustu átt).

Ég hef reyndar aldrei verið sammála honum, nema í besta falli að einhverju leyti. Aftur á móti rökstyður hann allt sem hann segir vel, og þó hann sé afdráttarlaus og skrifi um mál sem brenni heitt á honum er þetta stóryrðalaust.

Í gær spyr hann hvort bændur vilji fórna Þórsmörk.  Málið snýst um að Eyfellingar hyggjast nú aftur reka upp fé til beitar á Almenningum, sem er þjóðlenda upp af Þórsmörk, og afréttur frá fornu fari. Undanfarin ár hefur svæðið verið friðuð vegna beitarálags, og skógræktargirðingin sem var milli Þórsmerkur og Almenninga var fjarlægð fyrir nokkru.

Það góða við blogg Páls er að hann er með allar staðreyndir á hreinu, og virðist reyndar gera sér far um að svara fyrirfram mörgum fyrirsjáanlegum mótbárum. Þannig er ljóst af blogginu hans að:

• Uppreksturinn er fullkomlega löglegur.
• Á svæðinu eru a.m.k. 75 hektarar af grónu landi sem þolir beit vel
• Ekkert er því til fyrirstöðu að girða landið af á ný, nema fjármunir.

Það er nokkuð ljóst að spurning í fyrirsögn Páls gengur nokkuð langt - það dettur held ég engum í hug að bændur á svæðinu vilji fórna Þórsmörk, og það er erfitt að áfellast bændur fyrir að vilja nýta sér rétt sem er í sjálfu sér ótvíræður - sumarbeitarlönd eru eitt stærsta hagsmunamál sauðfjárbænda, og de facto peningaleg verðmæti. Það er varla lykilatriði í málinu að einhverjir eða flestir upprekstrarmanna séu ekki sauðfjárbændur í fullu starfi (enda fáir sauðfjárbændur sem ekki starfa við eitthvað annað í dag).

Það er vel skiljanlegt að náttúruverndarsinnar og útivistarfólk vilji losna við að sauðfé fari aftur á beit á landi sem var friðað - þó trúlega hafi friðunin alltaf átt að vera tímabundin. Er samt ekki óþarfi að saka bændur um vafasamt siðferði?

Það er tiltölulega lítið mál að girða þarna á milli. Fyrir bændur eru þetta fjárhagslegir hagsmunir að nýta afréttinn. Það er líka siðferðislega hæpið að krefjast þess að þeir séu sviptir afrétti um ókomna framtíð án þess að bætur komi fyrir, eða að þeim sé tryggt nýtt beitarland.

Og þó uppreksturinn hafi verið ákveðinn fyrir gosið, þá er nokkuð augljóst að þörfin fyrir beitarlandið er mun meira eftir að það hófst, og verðmæti þess fyrir bændurna því meiri. Það er eiginlega helvíti hart að á sama tíma og þeir horfi upp á gosið í fullkominni óvissu um framtíðina sé gerð krafa um það þeir afsali sér fornum beitarrétti, og það bótalaust, en séu annars þjóðníðingar.

Margir hafa úttalað sig um það hversu vafasamt það sé að mótmæla daglega fyrir utan heimili fólks, og ég hef ss. litlu við það að bæta.

Nema því hvað þetta er með eindæmum ótaktískt og vinnur ef eitthvað er gegn markmiði mótmælanna, sumsé að knýja viðkomandi stjórnmálamann til afsagnar.

Stjórnmálamenn segja sjaldnast af sér vegna mótmæla hjá fólki úti í bæ eða greinaskrifa í blöðin, heldur vegna þrýstings innan frá í eigin baklandi eða flokki. Guðmundur Árni Stefáns hökti lengi í stól heilbrigðisráðherra á sínum tíma, en hætti á endanum þegar nokkrir flokksfélaga hans lýstu því yfir að þeir myndu greiða atkvæði með vantrauststillögu á hann sem var væntanleg.

Þorgerður Katrín hættir eftir að hafa orðið fyrir gríðarlegum þrýstingi  innan flokksins, sem var tímasettur rétt fyrir flokksráðsfund.

Sama má segja um búsáhaldabyltinguna - ríkisstjórnin fór ekki frá vegna mótmælanna, heldur vegna þess að grasrótin í Samfylkingunni ásamt nokkrum óbreyttum þingmönnum, beygði forystuna, meðan að mótmælaaldan stóð sem hæst.

Eigi mótmælin að ná fram markmiðum sínum þurfa þau að kynda undir þrýstingi innan Samfylkingarinnar, ekki að afla samúðar.  Þarna fer sumsé allt saman, hæpinn málstaður, lélegir mannasiðir og lítil pólitísk dómgreind. Er þá ekki til eitthvað gott kenniorð sem lýsir þessum “mótmælendum”?

Tímabundin afsögn Illuga Gunnarssonar eykur enn þrýstinginn á Þorgerði Katrínu sem mun á flokksráðsfundi Sjálfstæðisflokksins á morgun berjast fyrir pólitísku lífi sínu. Og enginn ætti að velkjast í vafa um það að Illuga Gunnarssyni og hans nánasta bandamanni, Bjarna Ben, hlýtur að vera það fullkomlega ljóst.

Bjarni Benediktsson beinlínis hjólaði í hana í gær, með hætti sem hlýtur að teljast  mjög óvenjulegur í samskiptum formanns og varaformanns í hvaða flokki sem er. Hann hefur aftur á móti þagað þunnu hljóði yfir Sjóði 9 og stöðu Illuga Gunnarssonar.

“Varðandi varaformanninn þá verð ég að segja að þau lán sem þar er um að ræða eru fullkomlega óeðlileg,” sagði Bjarni Benediktsson. Nú vil ég ekki verja þessi lán sem slík eða halda því fram að þau séu eðlileg. En þó vil ég benda á að það hefur ekkert komið fram sem bendir til þess að pólitísk staða hennar hafi neitt með það að gera að þau hjónin fengu þessi lán. Ennfremur hef ég ekki séð neitt koma fram sem bendir til þess að þessi lán hafi áhrif á neinar pólitískar ákvarðanir sem Þorgerður Katrín tók eða hafði áhrif á, og það bendur heldur ekkert til þess að hluti þessa fjár hafi runnið í pólitíska baráttu fyrir hana. Þannig að þýðing þeirra fyrir hana pólitískt er óljós, og ég get ekki séð að það sé sjálfgefið að þau eigi að leiða til afsagnar, þó þau séu á allan hátt mjög óheppileg. Bjarni hefði vel getað leyft sér að tala varlegar um þau.

———

Hvað varðar Illuga Gunnarsson þá er komið í ljós að hann þrýsti mjög eindregið á að Glitnir beilaði sjóð níu út. Tímasetningin er lykilatriði, en þetta gerist eftir að Glitnir er þjóðnýttur, en áður en neyðarlögin eru sett - ríkissjóður er de facto ábyrgur á þeim tímapunkti fyrir öllum skuldbindingum Glitnis. Sem þýðir að tíu milljarða kaup Glitnis á verðlausum bréfum í sjóði níu er hreint eignatjón fyrir ríkissjóð. Skattgreiðendur.

(Neyðarlögin breyttu þeirri stöðu hins vegar með öllu, þannig að tapið vegna afskrifaðra skulda og verðlausra bréfa fellur að langmestu leyti á erlenda kröfuhafa.)

Af yfirlýsingu Illuga að dæma hyggst hann ekki taka neina pólitíska ábyrgð þessu máli heldur bíða niðurstöðu um að hann beri enga lagalega refsiábyrgð á fjárfestingum stjórnenda sjóðs níu. Er þetta samt ekki á allan hátt hæpnara mál en lán sem eiginmaður Þorgerðar Katrínar fær vegna stöðu sinnar hjá Kaupþingi?

Ég get ekki sagt annað en að þessi frétt komi mér í opna skjöldu. En það á eflaust eitthvað meira eftir að koma í ljós hvernig þessum styrkjum var háttað.

Varðandi þá Borgar og Þórlind er rétt að geta þess að þeir hafa báðir margra ára starfsreynslu sem blaðamenn, bæði á Morgunblaðinu og Fréttablaðinu. Ennfremur hafa þeir stússast í pólitík í samanlagt yfir þrjátíu ár, og eru tiltölulega sjóaðir “spindoktorar”. Það væri algerlega út í hött ef þeir væru að ljúga í þessu viðtali. Bæði eru þeir fullfærir um að taka einhvern gáfulegri spuna á þetta, en þó fyrst og fremst af þeirri einföldu ástæðu að þeir eru nógu sjóaðir til að vita hvað það er heimskulegt að ljúga í fjölmiðlum.

Ég er svolítið hissa á vinkli Daggar Pálsdóttir á það að fyrirhuguð áminning Álfheiðar sé ólögleg, það er að segja að bréfið til Steingríms Ara fullnægi ekki formsatriðum. Ég hefði talið líklegra að áminning uppfyllti ekki lög og að Álfheiður þyrfti ekki að klúðra andmælaréttinum til að fyrirgera áminningunni.

Ráðherra eða yfirmaður getur ekki beitt áminningum eftir geðþótta. Hann getur ekki áminnt starfsmann fyrir að vera ósammála sér. Hann getur ekki áminnt starfsmann fyrir að halda framhjá maka sínum utan vinnutíma. Hann getur ekki áminnt starfsmann fyrir að bjóða sér ekki góðan daginn af tilhlýðilegri virðingu. Í meginatriðum getur ráðherra ekki áminnt starfsmann ef honum mislíkar eitthvað, heldur verður að sýna fram á brot í starfi, og hvað telst brot er að töluverðu leyti skilgreint í lögum um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna.

Það virðist ekki mjög sennilegt að það geti talist brot í starfi að yfirmaður stofnunar ræði við ríkisendurskoðun. Og þar sem ríkisendurskoðun er eftirlitsstofnun er það á allan hátt mjög óheppilegt ef að ráðherra ætlar að banna mönnum að ráðfæra sig við hana í leyfisleysi. Aukið gagnsæi?

Nú er ég reyndar ekki lögfræðimenntaður, en ég hefði reyndar haldið að tilgangur margvíslegra ákvæða í fyrrgreindum lögum sé einmitt að vernda opinbera starfsmenn fyrir brottrekstri af ástæðum sem eru um það bil álíka gáfulegar og þær sem Álfheiður Ingadóttir tilgreinir.

——

Steingrímur Ari ætti auðvitað að vera þjóðhetja fyrir að segja sig úr einkavæðingarnefnd eftir bankaeinkavæðinguna. Það voru ekki margir sem sýndu þannig takta á þessum tíma, en öllu fleiri sem dönsuðu með en þykjast hafa vitað betur í dag. Það er hálfspaugilegt að sjá æringjana á bmx.is tala máli hans [1|2|3], enda alkunna að hringurinn kringum Davíð kunni illa að meta úrsögnina á sínum tíma.

Hann er eftir sem áður í hálfvonlausri stöðu þó hann hafi lögin líklega sín megin. Sjúkratryggingastofnun er nýleg stofnun, með erfið verkefni framundan og reyndar eitt og annað óútkláð um verksviðin milli hennar og Tryggingastofnunar. Það er varla mikið trúnaðartraust milli hans og ráðherra eftir að hún sendi bréfið (og hann framsendi það á fjölmiðla), og ólíklegt honum sé sætt áfram. Og hann hefði líklega ekki farið með málið í fjölmiðla ef hann teldi sig eiga langan tíma eftir í starfi.