Ég get ekki sagt annað en að þessi frétt komi mér í opna skjöldu. En það á eflaust eitthvað meira eftir að koma í ljós hvernig þessum styrkjum var háttað.

Varðandi þá Borgar og Þórlind er rétt að geta þess að þeir hafa báðir margra ára starfsreynslu sem blaðamenn, bæði á Morgunblaðinu og Fréttablaðinu. Ennfremur hafa þeir stússast í pólitík í samanlagt yfir þrjátíu ár, og eru tiltölulega sjóaðir “spindoktorar”. Það væri algerlega út í hött ef þeir væru að ljúga í þessu viðtali. Bæði eru þeir fullfærir um að taka einhvern gáfulegri spuna á þetta, en þó fyrst og fremst af þeirri einföldu ástæðu að þeir eru nógu sjóaðir til að vita hvað það er heimskulegt að ljúga í fjölmiðlum.

Ég er svolítið hissa á vinkli Daggar Pálsdóttir á það að fyrirhuguð áminning Álfheiðar sé ólögleg, það er að segja að bréfið til Steingríms Ara fullnægi ekki formsatriðum. Ég hefði talið líklegra að áminning uppfyllti ekki lög og að Álfheiður þyrfti ekki að klúðra andmælaréttinum til að fyrirgera áminningunni.

Ráðherra eða yfirmaður getur ekki beitt áminningum eftir geðþótta. Hann getur ekki áminnt starfsmann fyrir að vera ósammála sér. Hann getur ekki áminnt starfsmann fyrir að halda framhjá maka sínum utan vinnutíma. Hann getur ekki áminnt starfsmann fyrir að bjóða sér ekki góðan daginn af tilhlýðilegri virðingu. Í meginatriðum getur ráðherra ekki áminnt starfsmann ef honum mislíkar eitthvað, heldur verður að sýna fram á brot í starfi, og hvað telst brot er að töluverðu leyti skilgreint í lögum um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna.

Það virðist ekki mjög sennilegt að það geti talist brot í starfi að yfirmaður stofnunar ræði við ríkisendurskoðun. Og þar sem ríkisendurskoðun er eftirlitsstofnun er það á allan hátt mjög óheppilegt ef að ráðherra ætlar að banna mönnum að ráðfæra sig við hana í leyfisleysi. Aukið gagnsæi?

Nú er ég reyndar ekki lögfræðimenntaður, en ég hefði reyndar haldið að tilgangur margvíslegra ákvæða í fyrrgreindum lögum sé einmitt að vernda opinbera starfsmenn fyrir brottrekstri af ástæðum sem eru um það bil álíka gáfulegar og þær sem Álfheiður Ingadóttir tilgreinir.

——

Steingrímur Ari ætti auðvitað að vera þjóðhetja fyrir að segja sig úr einkavæðingarnefnd eftir bankaeinkavæðinguna. Það voru ekki margir sem sýndu þannig takta á þessum tíma, en öllu fleiri sem dönsuðu með en þykjast hafa vitað betur í dag. Það er hálfspaugilegt að sjá æringjana á bmx.is tala máli hans [1|2|3], enda alkunna að hringurinn kringum Davíð kunni illa að meta úrsögnina á sínum tíma.

Hann er eftir sem áður í hálfvonlausri stöðu þó hann hafi lögin líklega sín megin. Sjúkratryggingastofnun er nýleg stofnun, með erfið verkefni framundan og reyndar eitt og annað óútkláð um verksviðin milli hennar og Tryggingastofnunar. Það er varla mikið trúnaðartraust milli hans og ráðherra eftir að hún sendi bréfið (og hann framsendi það á fjölmiðla), og ólíklegt honum sé sætt áfram. Og hann hefði líklega ekki farið með málið í fjölmiðla ef hann teldi sig eiga langan tíma eftir í starfi.

Það hafa fáir viljað segja það upphátt, en í rauninni trúir enginn öðru en að Sjálfstæðisflokkurinn sé á leiðinni frá völdum í Reykjavík.

Ekki það að menn hafi haft mikið út á flokkinn að setja eftir að Hanna Birna tók við borgarstjórastólnum. Hún hefur siglt mjög vel í gegnum þetta, og samkvæmt könnun dagsins hefur hún meira fylgi en Sjálfstæðisflokkurinn.

En pólitík er pólitík. Það er á brattann að sækja fyrir framsóknarhækjuna, og jafnvel þó hún næði inn manni er Einar Skúlason líklegri en hitt til að vinna með vinstri flokkunum. Það mun enn vera hundur í vinstri flokkunum, og engin stemmning fyrir því hjá Samfylkingunni að mynda meirihluta með Sjálfstæðisflokknum.

Og það eru engar líkur á því að íhaldið nái hreinum meirihluta upp á gamla mátann, og nær lagi að baráttan standi um að ná 7. manninum inn. Þannig að staðan er ekki góð.

Nema ef vera skyldi fyrir glæsilega niðurstöðu Besta flokksins í skoðanakönnun Fréttablaðsins.

Það liggur fyrir að næstu ár verða erfið í borgarstjórn, enda þarf að skera niður þar eins og annars staðar. Það er útilokað að nokkur stjórnmálamaður með snefil að veruleikaskyni vilji taka við völdum í svona árferði í trausti stuðnings frá grínframboði - og hvað gerist þá ef að Besti flokkurinn nær tveggja manna oddaaðstöðu í borgarstjórn.

Jú - það verður de facto útilokað að mynda meirihluta í borgarstjórn nema með Sjálfstæðisflokknum, og þá gildir einu hvort hann fær sex eða sjö fulltrúa.

Þannig að ég leyfi mér að efast um að stjórnarandstaðan í höfuðborginni hafi húmor fyrir uppátækinu. …

Biðraðaflokkunin hjá fjölskylduhjálpinni er skiljanlega ekki að vekja mikla lukku - en þetta er sennilega ekki fyrsta dæmið um fólk í biðröðum sé flokkað eftir þjóðerni hér á landi.

Fyrir nokkrum árum skrifaði ég pistil á Deiglan.com um danskan skemmtistaðarasisma.  Þar var það þá, og er sjálfsagt enn, orðin lenska að fólki af erlendu bergi brotið fengi ekki að fara á skemmtistaði - og það jafnvel þó það væri í fylgd með vinum sínum sem væru “orginalar”.

Ég hélt því fram í pistlinum að þetta væri sem betur fer varla stundað á Íslandi, en við ættum nú samt að hafa varann á, eða eitthvað álíka.

En það var sennilega ekki rétt hjá mér, því ég fékk í kjölfarið nokkrar ábendingar frá vinum og kunningjum sem héldu því þvert á móti fram að þetta væri einmitt stundað í einhverjum mæli á ákveðnum skemmtistöðum í miðbænum. Það væri forvitnilegt að vita hvort það hafi eitthvað breyst á síðustu árum.

Það kemur í sjálfu sér lítið á óvart að Björgvin Guðmundsson sé gerður að ritstjóra Viðskiptablaðsins. Hann hefur verið gera góða hluti og var yfirmaður þeirra á Morgunblaðinu sem fluttu sig yfir. Þá liggur það fyrir að hann hefur lengi verið í nánum tengslum við eigendur blaðsins og er án efa sá sem þeir vilja, enda var maður hálfhissa að hann skuli ekki frá upphafi hafa verið með ritstjóratitilinn.

——

Mónitor kom í fyrsta skipti út með Morgunblaðinu í dag. Þetta er fínasta blað, enda ekki við öðru að búast hjá Birni Braga. En það er spurning hversu langlíf þessi útgáfa verður.

Þetta er þriðja tilraunin sem Morgunblaðið gerir til útgáfu á dægurblaði fyrir ungt fólk sem dreift er með blaðinu. Sú fyrsta var 24/7 fyrir kannski 7-8 árum, og fyrir 3-4 árum var Málið gefið út. Hvorug útgáfan virtist ganga upp, og maður áttar sig ekki á því af hverju það ætti að ganga betur núna þegar auglýsingamarkaður er mjög takmarkaður og áskrifendur Morgunblaðsins enn færri en í síðustu atlögum.

——

Maður áttar sig ekki á því hvernig ÁJF datt í hug að reyna að ljúga til um útlendingaröðina, eftir að hafa tjáð sig um hana við blaðamann - þeir taka í langflestum tilvikum öll samtöl upp. Hefði ekki verið betra að viðurkenna einfaldlega að þetta hefðu verið mistök og að leitað yrði annarra leiða til að hjálpa einstæðum mæðrum, eldri borgurum eða fötluðum að stytta biðtímann.

—–

Annars eru slæmu fréttir dagsins þær að nýtt stríð hefur brotist út á milli Samtaka atvinnulífsins og Alþýðusambands Íslands. Góðu fréttirnar eru hins vegar þær að enn sem komið er hefur aðeins verið tekist á um það hvorum tekst að finna langsóttari ástæður til að segja sig frá Stöðugleikasáttmálanum. …

—–

Ein af merkilegri fréttum landsins er að eitt merkasta frumkvæði síðari ára sé nú formlega orðið ríkisrekið. Útflutningsskrifstofa íslenskrar tónlistar (ÚTÓN) mun nú næstu fimm árin sjá um tónlistarhátíðina Iceland Airwaves, en áður sá Hr. Örlygur/Mr. Destiny um hana. Orðið á götunni er hins vegar að í rauninni muni Þorsteinn Stephensen og co. hjá Örlygi áfram sjá um hátíðina, en með ÚTÓN eigi að vera yfir hátíðinni til að tryggja hún nýtist sem best til að markaðssetja íslenska tónlist erlendis. Sjáum til hvað verður.

—–

Og að lokum: Pressan birti í fyrradag frétt um 8 ára pókersnilling sem fær ekki greiddan 57 milljón króna vinning.  Ef marka má þessa umræðu á íslenska pókervefnum 52.is er þetta lygasaga sem byrjaði að ganga á netinu fyrir hálfum mánuði eða svo.

Það er frekar óheppilegt að skötuselsákvæðið byggi fyrst og fremst á því að ofveiða stofn langt umfram ráðgjöf Hafrannsóknarstofnunar - en líklega eru það ekki stærsta vísbendingin um að þessari ríkisstjórn sé einfaldlega ekki treystandi fyrir breytingum á kvótakerfinu.

Öll þau ár sem Samfylkingin hefur talað fyrir breytingum hefur hún talað fyrir fyrningarleiðinni, og lengst með þeirri útfærslu að fimm prósent verði fyrnd af kvótanum á hverju ári og afnotarétturinn seldur á uppboði. Þetta er í eðli sínu markaðslausn, og sem slík er hún ekki sú hörmung sem kvótaeigendur vilja vera láta.

Gallinn við hana er sá að allir sem sæmilegt skynbragð hafa á pólitík gera sér ljóst að með tímanum yrði sívaxandi hluti aflans tekinn af uppboðsmarkaðnum en settur til einhvers konar úthlutunar í nafni byggðasjónarmiða, og draga þannig úr verðmætasköpun.

En nú virðist hvorki fyrningar né uppboð eiga erindi upp á dekk.

Það virðist í meira lagi óljóst hvernig á að úthluta þessum veiðiheimildum - en ef ekkert uppboð verður hlýtur að það að vera mat af einhverju tagi, sem getur aldrei orðið ópólitískt. Fleiri skref af svipuðu tagi í öðrum stofnum getur aldrei leitt annað af sér en flókið byggða- og viðskiptapólitískt hagsmunanet.

Það hefur mikið verið talað um gjafakvótakerfið. Snerist sú gagnrýni um gjöfina sem slíka, eða snerist hún bara um það að menn hefðu frekar viljað gefa öðruvísi? Er allt í lagi að þessi verðmæti séu í pólitískri úthlutun af einhverju tagi, svo fremi að menn gefi rétt.

Eða ímynda menn sér það, að gjafakerfi séu betri ef gjöfin er bara tímabundin, og að menn séu háðir góðu pólitísku veðri, eða annars verði einhverjum öðrum gefið næst?

—–

Það hefur líka mikið verið talað um að sjávarauðlindin sé þjóðareign. Segjum að það sé rétt. En þá verða menn líka að hafa það í huga að þeir sem veiða á litlum bátum, stunda strandveiðar eða veiða á línu eru ekkert frekar þjóðin en sægreifarnir. “Kvótinn” er þá ekkert frekar eign landsbyggðarinnar eða þessa landshluta frekar en hins.

Mér er persónulega fyrirmunað að sjá að skötuselsákvæðið hafi neinn ábata fyrir þjóðina sem heild, heldur sé þarna um að ræða pólitíska ákvörðun sem eigi að ívilna sumum útgerðarmönnum á kostnað annarra eða sumum landshlutum á kostnað annarra. Ofveiðin hlýtur á sama tíma alltaf að vera á kostnað þjóðarbúsins í heild - og það liggur ekki fyrir hvernig eigi að tryggja að úthlutunin tryggi á sama tíma hámarksarðsemi.

——

Ég er ekki af sjómönnum kominn, og hef aldrei migið í saltan sjó eins og kallað er. En ég er samt hluti af þessari þjóð, sem á að heita að eigi kvótann. Mér er í rauninni slétt sama hver fer með afnotaréttinn af auðlindinni. Það skiptir mig engu máli hvort skötuselurinn er veiddur fyrir vestan eða sunnan, og hver veiðarfærin eru, eða hver selur hann og hvert.

Mínir hagsmunir eru einfaldir: Ég vil einfaldlega að reynt sé að búa til sem mest verðmæti úr þessari auðlind. Sem flestar krónur með sem minnstum kostnaði, eða hæsta arðsemisprósentu.  Síðan ætti að skattleggja arðinn og nota hann til að borga skóla og heilbrigðiskerfi og eitthvað fleira.

Markaðslausnir eru í eðli sínu líklegri til að hámarka þennan hagnað en reglubundnar pólitískar endurúthlutanir eftir því hvernig vindarnir blása hverju sinni eða hvort ríkisstjórnin sé meira til hægri eða vinstri. En þessi ríkisstjórn er greinilega ekki stemmd fyrir því. Því miður, og þvert á þau fyrirheit sem gefin hafa verið.

Eftir hrunið vantaði ekki að fólk kvartaði réttilega undan stétt atvinnustjórnmálamanna sem hefði leyft spillingu að grassera og hefði tekið fullan þátt í því að koma landinu í kaldakol. Kröfur um utanþingsstjórn “fagmanna” voru háværar, og að flokkakerfið væri úr sér gengið.

Ríkisstjórnin féll, og kosningum stuttu síðar fengum við hæsta hlutfall nýgræðinga á þingi á sögulegum tíma - og afleiðingin er að landið er stjórnlaust, þrátt fyrir tiltölulega traustan meirihluta þingflokkanna.

Gott og vel, ég er hægra megin í pólitík, skráður í íhaldið, en tiltölulega laus við það að vera múlbundinn. Og ég er ekki þeirrar skoðunar að stjórnarskipti myndu leysa vandamálin eða að allir þeir stjórnmálamenn sem liggja hinumegin séu upp til hópa liðónýtir. Þvert á móti held ég að Steingrímur og fleiri átti sig á hvað þarf að gera, en hafi ekki styrk til að koma málum fram.

Og þá er ég ekkert frekar að tala um Icesave heldur ýmis önnur mál líka.

—–

Ég tók aktívan þátt í stúdentapólitík á sínum tíma, og gott ef ekki nokkra slagi um Heimdall líka. Fylgdist vel með þessu í nokkur ár - og það sem stendur upp úr er ótrúlega mikið af fólki sem á einhverjum tímapunkti sýndi þessu áhuga, tók þátt og hafði á tímabili einhvers konar metnað fyrir stjórnmálum. Langflestir þeirra eiga það sameiginlegt, líkt og ég, að hafa smám saman dregið sig í hlé, margir hætt alveg, aðrir orðnir mjög fjarlægir og halda í besta falli sambandi sambandsins vegna. Aðeins brotabrot endist í þessu og heldur áfram og verður skotsilfur fyrir bloggara og aðra besservissera, skólabókardæmi um manneskjur sem hljóta að hafa frá upphafi verið í ólagi að endast svona lengi í þessu basli í von um stóla í framtíðinni.

Það sem gerist á þessum tíma er að fjöldi fólks með áhuga og meiningar er flokkaður út. Flestir komast að því, hver með sínum hætti, að stjórnmál voru ekki það sem þeir héldu að þau væru. Baráttan harðari, mikið um leiðindi og smákóngaríg, rifrildi um aukaatriði. Að komast eitthvað áfram til að þoka málum hægar í gegn en mann óraði fyrir að væri raunin leiðir á endanum til þess að langflestum finnst þetta einmitt ekki fyrirhafnarinnar virði. Því miður.

En í staðinn fáum við fólk sem kann leikinn. Býr yfir pólitísku raunsæi. Er líklegra til að vita hvað er raunhæft og hefur fengið dýrkeypta og erfiða þjálfun í að sigla gegnum valdabaráttu. Getur lent ágreiningsmálum og kann, í það minnsta í einhverjum tilvikum, að forðast valdabaráttu yfir tittlingaskít. Er tilbúið að semja, og að standa að því loknu við niðurstöðu sem kann að vera fjarri því sem það vill.

—–

Þetta hugarfar og þessi pólitík ýtti áreiðanlega undir Hrunið frekar en hitt. En í dag er skortur á þessu stærsta ógnin við framtíð þjóðarinnar. Mun stærri en Icesave, fyrningarleiðin og fretið undir Eyjafjöllum.

Staðan er í rauninni tiltölulega einföld. Ísland stefnir í greiðsluþrot, og það þarf að rétta kúrsinn af. Það liggur í meginatriðum fyrir hvernig það er hægt, og í meginatriðum gengur það út á það að tryggja erlent fjármagn til að halda hagkerfinu gangandi á sama tíma og við komum böndum á ríkisfjármálin til að geta greitt niður skuldir í framtíðinni. Það er pláss fyrir einhver hugmyndafræðileg blæbrigði á þessari leið, hvort við leggjum meiri áherslu á að hækka skatta eða skera niður, og hvort við förum í ESB eða ekki - en það eru valmöguleikar sem skipta í rauninni engu máli fyrr en það hefur náðst bærileg pólitísk samstaða á þingi og í ríkisstjórn.

—-

En í hverju liggur ósamstaðan. Ætli það sé ekki nærtækast að tína til nýgræðingana á þingi. Ásmundur bændahöfðingi, Lilja Mósesdóttir, (Borgara)Hreyfingin, formaður Framsóknarflokksins og fleiri. Er ekki málið að þessir, og margir fleiri, eru hálfgerðir grænjaxlar í pólitík, og vantar þjálfun og reynslu úr ungliðastarfi - og hefðu líklega sum hver ákveðið tiltölulega fljótt að pólitík væri ekki fyrir þau ef þau hefðu tekið virkan þátt í ungliðapólitík eða öðru pólitísku starfi til margra ára.

Því hvað sem manni finnst um spillingu og getulausa stjórnmálamenn má það ekki gleymast að pólitík er líka fag, og í henni er ekki nóg að básúna skoðanir á torgum. Umræður og lýðræðisleg vinnubrögð og sérfræðiþekking eru góðra gjalda verð - ef það tekst að taka ákvarðnir og koma málum fram fyrir rest. Hvaða gagn væri að utanþingsstjórn sérfræðinga sem allir væru jómfrúr í pólitík og tækist aldrei að fá neitt samþykkt?

Ég er sumsé ekki þeirrar skoðunar  forráðamenn þessarar vinstristjórnar viti ekki hvað þurfi að gera og spili á fiðlu að hætti Nerós meðan landið sekkur dýpra. Ætli það sé ekki nær lagi að atvinnustjórnmálamennirnir skammist sín fyrir að vera það á sama tíma og hávær hópur heimtar fleiri reynslulausa grænjaxla til að gulltryggja það við verðum enn að rífast um Icesave þegar næsta hrun ríður yfir.

Áður maður heldur lengra er kannski rétt að taka nokkra hluti fram. Ég er í meginatriðum hlynntur kvótakerfi í sjávarútvegi, en hef efasemdir um fyrningarleiðina, en á sama tíma mjög gagnrýninn á margt í kerfinu eins og það er í dag.

Skilaboðin í auglýsingaherferð eru hins vegar ósannfærandi og beinlínis kjánaleg. Ég held það trúi þessu ekki nokkur nema fámennur hópur hagsmunaaðila, þannig að líklega er auðvelt fyrir lipran auglýsingasölumann að selja sjávarútvegsfyrirtækjunum birtingu á lógói við þessi skilaboð. Sumir virðast hér um bil halda að þeir hafi prívat og persónulega fundið þorskinn upp, og að hann muni sigla úr landhelginni fyrir fullt og allt ef að hróflað verði hið minnsta við núverandi fyrirkomulagi.

Fiskurinn er að sjálfsögðu ekki að fara neitt. Fiskiskipin gera það ekki heldur, og vinnuaflið ekki heldur. Það myndi einhver þekking glatast, en sennilega ekki mikil og aðeins í skamman tíma - þetta er spurning um útfærslu. Þannig yrði það alger hörmung ef ríkið tæki til sín kvótann og hæstvirtur sjávarútvegsráðherra færi prívat og persónulega að úthluta veiðiheimildum. Flestar sæmilega markaðshyggjusinnaðar lausnir myndu hins vegar leiða saman fjármagn og reynslu - fjármagnseigendur sem leigðu kvóta eða eignuðust skip myndu væntanlega leitast við að ráða vana skipstjóra, frekar en kaupa sér íburðarmikinn búning (með hatti að sjálfsögðu) og fara sjálfir út á miðin að leika skipstjóraleik meðan þeir litu upp úr sjóveikiköstunum.

Sjávarútvegurinn myndi sumsé aldrei hrynja - en það er spurning hvort við fengjum annað bankahrun.

—–

Kostir kvótakerfis eru fjöldamargir. Það hefur stuðlað að langtímafjárfestingu í greininni, og það sem meira er, menn hafa fjárfest í vöruþróun, gæðum og hagræðingu. Frekar en að fjárfesta í meiri veiðigetu hefur áherslan verið lögð á að fá sem flestar krónur fyrir hvern fisk. Og að töluverðu leyti endurspeglar hátt verð á kvóta hversu vel þetta hefur tekist á undanförnum árum - sem og hátt verð á ferskum fiski til neytenda í næstu fiskbúð.

Við skulum ekki gleyma öllum þeim verkfræðingum sem hafa haft atvinnu af því að taka þátt í þessari þróun. Fyrirtæki eins og Marel, sem er stórveldi á þessu sviði í heiminum, eru nátengd tilkomu kvótakerfisins.

Fyrningarleiðin, eins og hún er pappírnum, myndi í meginatriðum hafa sömu kosti. En það er hætt við því að stjórnmálaelítan myndi auðveldlega falla í freistni og auka hlutfall þess kvóta sem fer í byggðaúthlutanir og álíka vinargreiða, þar sem arðsemi yrði minni. Uppboð sem slík hafa líka ákveðna galla - til að mynda er hvati til þess að áhættusæknari fjárfestar verði ofan á. Fjárfesting yrði alltaf minni eftir því sem leigutíminn  yrði styttri.

Breytingar á kerfinu eru almennt fælandi upp á fjárfestingu og þróun að gera. Þær taka tíma, og öllum tilfærslum fylgir gríðarlegur kostnaður fyrir þjóðfélagið.

—–

Þarna er dæmi um umræðu sem mætti vel fara fram, og væri á öllu skynsamlegri nótum. Það eru fjöldamargir aðrir en sægreifar sem gætu orðið illa úti  ef kerfinu yrði kollvarpað.

Fyrir LÍÚ væri það trúlega mun skynsamlegri stefna að reyna að draga upp heilsteyptari mynd af áhrifum kvótakerfis út um allt þjóðfélagið, og sýna útfrá þeirri mynd galla fyrningarleiðar eða annarra leiða.

Það kann vel að vera að stór hluti almennings kaupi hræðsluáróður, þó ég geri það ekki. Almennt séð held ég þó það sé oftast betra PR að gera sér far um að virðast í bærilegum tengslum við raunveruleikann.