Á vef xd.is er hægt að sjá .pdf með öllum tölum fyrir efstu tíu frambjóðendur.

Þar sést til dæmis að Gísli Marteinn Baldursson getur í sjálfu sér vel við unað þar sem hann er næstur Júlíusi Vífli í kjöri um 2. sæti, meðan að Þorbjörg Helga fær fæst atkvæði þar af þeim sem kepptust um sætið, með 20. atkvæðum minna en Geir Sveinsson. Júlíus er með nokkuð traust forskot á keppinauta sína, og 300 atkvæðum ofar en Gísli Marteinn.

Á hinn bóginn fer Gísli Marteinn sjaldnast á blað af borgarfulltrúunum. Um 40% kjósenda virðasta sleppa honum þegar 5554 atkvæði hafa verið talin - hann er með nánast sömu heildaratkvæða tölu og nýliðinn Hildur Sverrisdóttir (sem er út af fyrir sig mjög góður árangur hjá henni).

Jórunn Frímannsdóttir og Áslaug María eru mjög jafnar og skipta ef til vill aftur sæti síðar í talningunni, en annars sýnist mér ólíklegt að þetta breytist frekar.

Þekkjandi eitthvað til SUS átaka hlýt ég að gera athugasemdir við nýjasta Orðið á Götunni. Það er algerlega fráleitt að túlka 7 atkvæða tap sem merki um að áhrif Deigluhópsins séu að fjara út.

Ég veit ekki til þess að komið hafi til átakafunda hjá Tý í meira en áratug. Félagið, sem næst stærsta aðildarfélagið í SUS, hefur löngum verið traust vígi “Garðabæjarklíkunnar” eða annarra Deigluandstæðinga, hvaða nafni sem þeir hafa verið nefndir gegnum tíðina. Átökin hafa fyrst og fremst verið í Heimdalli, sem hinn svokallaði Deigluhópur hefur haft mjög óskoruð yfirráð yfir síðan 2004, og þau treystust í sessi frekar en hitt, þegar Árni Helgason sigraði Davíð Þorláksson mjög afgerandi nú í haust.

Þetta eru sumsé fyrsta atlagan sem kemur gegn ráðandi hóp í Kópavogi, og var að því er virðist ansi nálægt því að heppnast.  Það hlýtur að vera áhyggjuefni fyrir núverandi stjórn SUS ef að hennar traustustu baklandsfélög, eru nærri fallin - en mér þykir líklegt að óánægja með flugferðina til Ísafjarðar í haust sé að þjappa mönnum saman gegn “Garðabæjarklíkunni”.

Það gefur eiginlega augaleið að fyrst Deigluhópurinn gerir nú í fyrsta skipti frá upphafi atlögu að traustu andstæðingavígi, og vantar aðeins sjö atkvæði, þá hlýtur hópurinn að vera að eflast frekar en hitt.  Týr í Kópavogi var eitt af lykilfélögunum við framkvæmd þessarar byltingar, ásamt Garðabæ, en flest atkvæðin sem komu með leiguflugi komu í gegnum þessi félög.

Það er forvitnilegt orðalag að tala um “eftirminnilegan” sigur á Ísafirði í haust: Sigurverararnir skipulögðu altso leynilega flugferð með atkvæði sem fóru í hálfsdagsferð til Ísafjarðar og lentu nokkrum klukkustundum áður en kjörfundur hófst. Byltingarframboðið var ekki fullmannað, og þar sem stuðningsmenn Fanneyjar Birnu drógu framboð sín til baka er stjórn SUS ekki fullmönnuð, og hefur til dæmis enga fulltrúa frá NA-kjördæmi. Nýkjörinn formaður var ekki tilbúinn að svara að spurningum um kosningum og neitaði sjónvarpsviðtali daginn sem hann var kjörinn. Það eru til mörg betri lýsingarorð en eftirminnilegt til að lýsa þessu. ;)

Manni virðist af umræðum að skilningur manna úti í heimi á stöðu Íslands sé eitthvað meiri nú en fyrir ári síðan. Ef til vill felast í því tækifæri til opna aftur fyrir samningaviðræður og lenda samning sem að einhverju leyti er betri.

Ríkisstjórnin getur af augljósum ástæðum ekki bryddað upp á því, enda bundin af þeim samningi sem hún hafði þegar gert, sem og mun reyna að fá samþykktan í þjóðaratkvæðagreiðslu, sem ég sé enn ekki fyrir mér að gerist. Kannanir sem benda til meirihlutastuðnings við lögin voru enda framkvæmdar þegar neikvæð umfjöllun erlendis var í hámarki.

Ríkisstjórnin virðins ennfremur líta á sig sem starfsstjórn, sem hafi það eina hlutverk að klára þjóðaratkvæðagreiðsluna, og óljóst hvað tekur við eftir það. Það liggur í rauninni ekki fyrir hvað tekur við eftir höfnun þjóðarinnar á lögunum. Sem skilur eftir ákveðið pólitískt tómarúm.

Sem mætti fylla upp í með því að mynda þverpólitískan hóp sem myndi gera sér ferð til Bretlands. Hæfilega fjölmennur, etv. 5-7 manns, einn þungaviktarmann úr hverjum fjórflokkanna (þó ekki endilega þingmenn) og  hagfræðinga. Hópurinn myndi ráða sér öflugt breskt PR-fyrirtæki til halds og trausts og reyna að sveigja lykilmenn til. Halda þyrfti blaðamannafundi, fundi með þing- og embættismönnum, og eft ráðstefnur eða málfundi í háskólum etc. etc.

Lagt yrði upp með skilaboð sem væru e-ð á þá leið að höfnun forsetans hefði ekki aðeins komið til vegna andstöðu við ríkisábyrgð sem slíka, heldur vegna skorts á pólitískri einingu á Íslandi og óánægju með ýmis atriði í samningnum - ennfremur væri það almenn tilfinning á Íslandi að menn hefðu verið kúgaðir til hlýðni frekar en að samið hefði verið á jafnréttisgrundvelli. Og tilgangur þessa hóps væri tvíþættur. Annars vegar að undirbúa jarðveginn hér heima fyrir aðra samningalotu að loknu þjóðaratkvæði, en með öðrum vinnubrögðum og meiri pólitískri sátt milli flokka. Hins vegar að undirbúa jarðveginn í Bretlandi, bæði með því að sýna ráðandi öflum þar að pólitískur vilji væri fyrir því að standa við okkar skuldbindingar, og að Íslendingar væru þegar að eigin frumkvæði byrjaður að huga að næstu skrefum til að klára málið. Jafnframt að kynna málstað íslendinga betur, sem og áhyggjur manna hér af því að núverandi samningur sé ef til vill of þungur bit fyrir okkur til að kyngja.

Að vísu víkur forsetinn nokkrum almennum orðum um mikilvægi sáttar við umheiminn í yfirlýsingu sinni. En ástæðurnar sem hann ber fyrir sig eru djúpstæð andstaða, mikilvægi sáttar og hugsanlegur meirihlutavilji á Alþingi fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu, sem þó var hafnað á þingi.

Það er ekkert hægt að segja um á þessari stundu hvernig þetta spilast - þvert á móti má segja að óvissan um framvinduna sé eitt af aðalatriðum málsins í dag.

Nema í huga í forsetans.

Því hann virðist eftir verulega íhugun hafa gert það upp við sig að pólitískar afleiðingar, hvort sem þær lúta að efnahagsáætlunum stjórnvalda eða samskiptum við umheiminn, séu aukaatriði þegar forsetinn beitir málskotsréttinum. Ef forseti telur að óvinsældir séu nægar, eða ósamstaða meðal þjóðarinnar sé nógu mikil, þá beri honum að vísa því til þjóðarinnar.

Fyrir vikið getur hann lýst því yfir í yfirlýsingu sinni að lausn Icesave deilunnar við nágrannaríki sé þjóðinni nauðsynleg á sama tíma og stöðvar málið, án þess þó að hann komi fram með neina sýn á hvernig ákvörðun hans geti stuðlað að  betri lausn eftir að þjóðin hafnar henni (sem öllum hlýtur að vera nokkuð ljóst að verði niðurstaðan).

Það er sérdeilis forvitnileg setning í yfirlýsingu forsetans vegna Icesave:

Þá sýna yfirlýsingar á Alþingi og áskoranir sem forseta hafa borist frá einstökum þingmönnum að vilji meirihluta alþingismanna er að slík þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram.

Nú kom tillaga um slíka atkvæðagreiðslu fram á þingi. Um hana var kosið  og henni var hafnað.  Getur þetta þar með talist tækur rökstuðningur fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu? Væntanlega verða þessir ágætu þingmenn að bera ábyrgð á atkvæði sínu, og varla getur forseti lýðveldisins staðið í því að endurtelja atkvæði sem þegar hafa fallið á þingi.

Maður hefði haldið að augljós óánægja meirihluta þjóðarinnar ætti ein og sér að duga forsetanum til rökstuðnings fyrir synjuninni, án þess að  hann leggi sérstaklega lykkju á leið sína til að “ógilda” atkvæðagreiðslur sem þegar hafa fallið á Alþingi.

Hann lítur greinilega ekki á málskotsréttinn sem neyðarrétt þjóðarinnar, heldur líka sem neyðarrétt þingmanna sem eru ósammála eigin atkvæðum í hljóði.

Það spá margir stjórnarkreppu ef Ólafur Ragnar skrifar ekki undir lögin um ríkisábyrgð. En er það ekki nær lagi það verði stjórnarskrárkreppa?

Ef hann skrifar ekki undir taka gömlu lögin gildi, með þeim fyrirvörum sem forsetinn hafði þegar sett á blað. Viðsemjendur okkar höfnuðu þeim lögum.

Það er mjög ólíklegt að þjóðin samþykki ríkisábyrgð í kosningu - ekki bara núverandi frumvarp, heldur hvaða frumvarp um ríkisábyrgð sem er.

Þegar þjóðin verður búin að hafna þessu þurfa menn því aftur að setjast við samningaborðið - en hverja geta Breta og Hollendingar samið við?

Þeir geta augljóslega ekki samið við þjóðina sem heild, og það verður einnig ansi þungt fyrir þá að semja að nýju við ríkisstjórnina þegar forsetinn verður með þessum hætti búinn að hafa raunverulegt umboð af henni.

Þeir geta heldur ekki samið beint við forsetaembættið, þar sem stjórnarskráin segir nokkuð berum orðum að ráðherra eigi að fara með vald forseta.

Þá er það spurning hvort ríkisstjórnin fari frá, og forsetinn skipi utanþingsstjórn - en því fylgir sá augljósi vandi að utanþingsstjórn þarf einnig að styðjast við þingmeirihluta. Ég efast um að hann sé fyrir hendi, og mér þykir sérstaklega ólíklegt að andstæðingum ríkisábyrgðarinnar meðal þingmanna létti stórum við að samningagerðin fari úr höndum núverandi ríkisstjórnar til ríkisstjórnar sem forsetinn léki lykilhlutverk í.

Sem kunnugt er er efnahagsáætlun íslenskra stjórnvalda fyrir næstu ár háð lánum frá AGS sem koma ekki nema við samþykkjum ríkisábyrgðina. Það er ekkert “plan B” til og höfnun þjóðarinnar sem slík breytir ekki eiginlegri samningsstöðu okkar gagnvart Bretum og Hollendum, sem vissu væntanlega fyrir að meirihluti landsmanna væri andvígur samningum. Höfnun í þjóðaratkvæðagreiðslu skapar engan hvata fyrir þá eða aðrar þjóðir til að slaka á kröfum um samþykkt ríkisábyrgðar áður en lánin verða afgreidd.

Icesave málið yrði því áfram miðpunktur íslensks stjórnmálalífs í nokkuð langan tíma í viðbót, en hnúturinn mun flóknari, og pólitískt upplausnarástand af einhverju tagi ekki ólíklegt.

Sem þýðir líka að vinsældir forsetans ef hann kvittar ekki gætu orðið skammlífar, því viðhorfin til þessarar ákvörðunar gætu breyst mánuðina á eftir ef afleiðingin verður áframhaldandi vandræðaástand án þess að neinn ávinningur af ákvörðun hans komi í ljós.

Viðbót: Ónefndur lögfræðingur viðrar áhyggjur af stjórnlagakreppu í pósti til Egils.