Áður maður heldur lengra er kannski rétt að taka nokkra hluti fram. Ég er í meginatriðum hlynntur kvótakerfi í sjávarútvegi, en hef efasemdir um fyrningarleiðina, en á sama tíma mjög gagnrýninn á margt í kerfinu eins og það er í dag.

Skilaboðin í auglýsingaherferð eru hins vegar ósannfærandi og beinlínis kjánaleg. Ég held það trúi þessu ekki nokkur nema fámennur hópur hagsmunaaðila, þannig að líklega er auðvelt fyrir lipran auglýsingasölumann að selja sjávarútvegsfyrirtækjunum birtingu á lógói við þessi skilaboð. Sumir virðast hér um bil halda að þeir hafi prívat og persónulega fundið þorskinn upp, og að hann muni sigla úr landhelginni fyrir fullt og allt ef að hróflað verði hið minnsta við núverandi fyrirkomulagi.

Fiskurinn er að sjálfsögðu ekki að fara neitt. Fiskiskipin gera það ekki heldur, og vinnuaflið ekki heldur. Það myndi einhver þekking glatast, en sennilega ekki mikil og aðeins í skamman tíma - þetta er spurning um útfærslu. Þannig yrði það alger hörmung ef ríkið tæki til sín kvótann og hæstvirtur sjávarútvegsráðherra færi prívat og persónulega að úthluta veiðiheimildum. Flestar sæmilega markaðshyggjusinnaðar lausnir myndu hins vegar leiða saman fjármagn og reynslu - fjármagnseigendur sem leigðu kvóta eða eignuðust skip myndu væntanlega leitast við að ráða vana skipstjóra, frekar en kaupa sér íburðarmikinn búning (með hatti að sjálfsögðu) og fara sjálfir út á miðin að leika skipstjóraleik meðan þeir litu upp úr sjóveikiköstunum.

Sjávarútvegurinn myndi sumsé aldrei hrynja - en það er spurning hvort við fengjum annað bankahrun.

—–

Kostir kvótakerfis eru fjöldamargir. Það hefur stuðlað að langtímafjárfestingu í greininni, og það sem meira er, menn hafa fjárfest í vöruþróun, gæðum og hagræðingu. Frekar en að fjárfesta í meiri veiðigetu hefur áherslan verið lögð á að fá sem flestar krónur fyrir hvern fisk. Og að töluverðu leyti endurspeglar hátt verð á kvóta hversu vel þetta hefur tekist á undanförnum árum - sem og hátt verð á ferskum fiski til neytenda í næstu fiskbúð.

Við skulum ekki gleyma öllum þeim verkfræðingum sem hafa haft atvinnu af því að taka þátt í þessari þróun. Fyrirtæki eins og Marel, sem er stórveldi á þessu sviði í heiminum, eru nátengd tilkomu kvótakerfisins.

Fyrningarleiðin, eins og hún er pappírnum, myndi í meginatriðum hafa sömu kosti. En það er hætt við því að stjórnmálaelítan myndi auðveldlega falla í freistni og auka hlutfall þess kvóta sem fer í byggðaúthlutanir og álíka vinargreiða, þar sem arðsemi yrði minni. Uppboð sem slík hafa líka ákveðna galla - til að mynda er hvati til þess að áhættusæknari fjárfestar verði ofan á. Fjárfesting yrði alltaf minni eftir því sem leigutíminn  yrði styttri.

Breytingar á kerfinu eru almennt fælandi upp á fjárfestingu og þróun að gera. Þær taka tíma, og öllum tilfærslum fylgir gríðarlegur kostnaður fyrir þjóðfélagið.

—–

Þarna er dæmi um umræðu sem mætti vel fara fram, og væri á öllu skynsamlegri nótum. Það eru fjöldamargir aðrir en sægreifar sem gætu orðið illa úti  ef kerfinu yrði kollvarpað.

Fyrir LÍÚ væri það trúlega mun skynsamlegri stefna að reyna að draga upp heilsteyptari mynd af áhrifum kvótakerfis út um allt þjóðfélagið, og sýna útfrá þeirri mynd galla fyrningarleiðar eða annarra leiða.

Það kann vel að vera að stór hluti almennings kaupi hræðsluáróður, þó ég geri það ekki. Almennt séð held ég þó það sé oftast betra PR að gera sér far um að virðast í bærilegum tengslum við raunveruleikann.

Birt 3.11.2010 - 02:58 | Stjórnmál, Ómálefnalegheit |